Selam sevgili okuyucular, biliyorsunuz ki son bir yılda dünyayı, corona virüs salgını sardı ve bizim hayatımızı çok kötü yönde etkiledi.

Corona dedik, virüs dedik, ölümler dedik, hastalık dedik, dedikte nedir bu virüs denen illet? Bu yazımda size virüs nedir, ne değildir, çok fazla derinlere inmeden anlatıp, size biraz bilgi vermeyi hedefliyorum. Hadi başlayalım.

Şimdi virüs çok küçük bir organizmadır. Latince zehir anlamına gelen bu arkadaşın en büyük versiyonu bile, en küçük bakteriden küçüktür. İşin kısacası çok küçük. Şimdi bu arkadaşın biyolojik olarak tipi şöyle diyebiliriz, içinde DNA veya RNA taşıyan çekirdeği olan ve çekirdeği protein kılıfla kaplı bir organizmadır. Kendi kendine yetemeyen, boş bir varlık olan virüs, kendi başına hiçbir şey yapamaz. Üreyip çoğalamaz yada canlılık faaliyeti gösteremez.

Şimdi canlılık faaliyeti gösteremez dedik, peki bu ne demektir? Aslında bu arkadaşın yaşam faaliyetleri gösterebilmesi için, canlı bir hücrenin içine girmesi gerekir, canlı hücrenin içine giren virüs kendi DNA veya RNA parçalarını hücrenin içine aktarır ve hücreyi istila eder. Hücreyi istila eden virüs, hücreyi tıpkı bir zombi gibi kendi DNA veya RNA parçalarını üretmeye zorlar, böylece hücrenin içinde çoğalmaya başlar. Virüs hücrenin içinde çoğaldıkça hücre büyür ve bir süre sonra hücre zarı bu kadar organizmayı kaldıramaz, tutamaz düzeye gelir ve hücre parçalanır. Hücre parçalandığı zaman, hücrenin içinden ortama çok miktarda virüs yayılır ve yeni virüsler yeni bir konak bulana kadar yine ölü denilebilecek bir halde ortamda bulunur. Yeni bir konak bulunca bu süreç tekrar eder.

Ben şimdi buna ölü gibi bir şey dedim, “peki bu ne demek ey yazar” diye söylemez mi okur, söyler tabii bunu da açıklayalım. Virüsler hücre dışında iken, ölü denebilir canlılık özelliği göstermez. Hücre dışında kristalleşmiş gibi kendini korur ve bir süre parçalanmadan var olabilir. Hücre içine girdiği zaman ise canlı denilebilir, hücreyi kontrol eder ve üreyebilir.

Virüsün bulaşma yolları

Hava yolu ile bulaşma: Bazı virüsler havada asılı kalabilir ve bu virüsleri soluduğumuzda ağız ve burnumuzdan vücudumuza girebilir.

Havadaki virüsleri gösteren bir görsel.

Fiziksel temas ile bulaşma: Bu bulaş tipini bir örnekle açıklayalım. Herpes virüsü (Uçuk), fiziksel temas ile bulaşır (uçuğu olan insanlarla öpüşmeyin aman bulaşmasın).

Dolaylı temas ile bulaşma: Virüsün olduğu bir yüzeye dokunduğunuzda, elinize virüs bulaşmış olur. Elinizi ağız veya burnunuza dokundurduğunuzda ise virüs vücut içine girebilir (ellerimizi sık sık yıkarsak bir sorun çıkmaz).

Damlacık saçılması ile bulaşma: Şimdi gelelim en tatsız noktaya, virüsü taşıyan bir insan hapşırdığında veya öksürdüğünde havaya binlerce damlacık saçar ve bu damlacıkların içinde virüs bulunabilir (genelde bulunur) ve bu damlacıklar ağız, burun, göz gibi dışarıya açık bölgelerden bulaşabilir.

Ara kaynak yolu ile bulaşma: Üzerinde virüs bulunan yiyecek veya içecek tüketildiğinde bulaşabilir (suyunuzu farklı bardaktan için).

Vektör (taşıyıcı) ile bulaşma: Virüsü taşıyan bir hayvanın ısırması veya sokması gibi durumlarla bulaşma yoludur. Sivrisinekler sayısız virüsü taşıyabilir bu böceklerin sokmasıyla yada kuduz olmuş bir hayvanın ısırmasıyla bulaşma örnek verilebilir.

Peki virüs denilen bu illetten korunma yolları nelerdir?

Şimdi gelelim en güzel noktaya, nasıl korunuruz bu virüsten? Öncelikle temizlik önemli arkadaşlar, ellerimizi sık sık yıkamak çok önemli böylece dolaylı temasla bulaşma riski ortadan kalkar. Temiz yiyecek içecekler tüketmek ara kaynak yolundan bizi koruyabilir. Damlacık saçılması ile bulaş yolundan korunmak için maske kullanmak ve insanlar ile aramıza belirli bir mesafe koymak hem sizi hem de toplumu korur.

Peki diğer yollar için ne yapacağız yazar bey” dediğinizi duyar gibiyim, vücudunuza virüs girdiğinde, her şey bitmiş kesin öleceğim korkusunu yaşamaya gerek yok aslında. Peki bu ne demek? Aslında gün içinde vücut içine binlerce organizma girer ama bağışıklık kavramı burada devreye girer. Bağışıklık sistemimiz virüs ve bakteri gibi zarar verebilecek organizmalarla savaşarak, vücudu korur, bu yüzden bağışıklık sistemimizi sağlam tutmamız gerekiyor. Peki bunun için ne yapabiliriz? Aslında durum çok basit, düzenli ve dengeli beslenmek, düzenli uyku bağışıklık sistemini sağlamlaştırır böylece daha dirençli bir vücudunuz olmuş olur. Virüs vücudunuza bulaşsa bile bağışıklık bunu yok edebilir.

Bir başka korunma yolu ise aşıdır arkadaşlar. Aşı bağışıklık sistemini etkileyerek bizi virüse karşı daha dirençli yapar. Peki aşı nedir, ne işe yarar, bağışıklık sistemini nasıl etkiler, bizi nasıl korur? Bu konuyu da gelecek yazımda paylaşacağım.

Yazımı okuduğunuz için teşekkür ederim. Umarım sizleri biraz bilgilendirmiş, biraz aydınlatmış ve birazda şaşırtabilmişimdir. Yeni yazılarda görüşmek üzere.

Telif hakları ile ilgili durum veya yazının kaldırılmasını istiyorsanız info@winluhack.com’a  mail atınız.

By Salih Can

Selam sevgili okuyucular, ben salih can, biyoloji bölümü birinci sınıf öğrencisiyim, yazılarımda sizleri bazen bilgilendirmeye bazen motive etmeye çalışıyorum, beni okuduğunuz için teşekkür ederim. Yorumlarınızı, geri bildirimlerinizi dört gözle bekliyorum.

Bir Cevap Yazın