Selam sevgili okuyucular, virüs yazısının sonunda aşıdan bahsetmiştim, virüsten korunma yolu olarak önemli demiştim. Bu yazıda aşı nedir? Ne işe yarar? Yaptığım küçük araştırmalarla bunu anlatacağım. (Virüs yazısına buradan ulaşabilirsiniz).

Aşının amacı nedir?

Bu konudan başlayalım. Aşının amacı enfeksiyon hastalıklarına karşı vücudun bağışıklık sistemini güçlendirmektir. Aşı sonucunda vücut enfeksiyona karşı bağışıklık kazanır.

(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});

Peki bu nasıl gerçekleşir?

Aktif bağışıklık için vücuda, aşı yolu ile enfeksiyon yapan organizmalar verilir, bunun sayesinde, vücut içinde antikor oluşturmak amaçlanır. ”Ya ne demek istiyorsun” derseniz eğer şöyle özetliyim. Vücuda enfeksiyon yapan organizma ile nasıl savaşacağını öğretmek diyebiliriz.

Aşının içinde ne var?

Aslında aşının içinde, gücü azaltılmış, ölü veya etkisiz olan organizmalar vardır. Arınmış bakterilerde olabilir (ama çip olmadığı kesin).

Yani arkadaşlar sizi hasta edecek olan organizma ne ise, aşının içinde onun etkisiz versiyonu var.(her aşı böyle değildir). Böylece vücut o organizmaları parçalayıp yapısına özel antikor geliştirir. Vücudunuz tekrar o hastalığa yakalanmaz yada yakalansa bile etkisi daha az olur. Buna şöyle örnek verebiliriz. Kabakulak hastalığını geçiren biri tekrar bu hastalığı geçirmez, çünkü iyileştiğinde bu hastalığa antikor geliştirmiş olur ve sonra tekrardan vücuduna organizma girse bile, antikorlar bunu etkiler ve kişi tekrar hasta olmaz.

(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});

Aşı nasıl çalışır?

Şimdi arkadaşlar, aşı, enjekte edildiğinde vücuda giren ölü, etkisiz yada arıtılmış organizmalar kan içinde dolaşır. Bağışıklık sistemi bu organizmaları tanımıyorsa enfeksiyon oluşabilir, aşının işlevi de burada başlar. Her organizmanın kendine özel proteini olan antijenleri vardır. Aşı sonucunda vücuda giren organizmalar zayıf yada ölü olduğundan bağışıklık sistemini geçemez, ve hastalık organizmalarını yok eden bağışıklık sistemi ona özel olan antijene bir antikor üretmeye başlar. Bu antikorlar, vücuda tekrar organizma girdiğinde, gidip organizmanın antijenlerine bağlanır, organizma hücre içine giremez hale gelir, böylece çoğalamaz, enfeksiyon yapamaz ve vücut savunulmuş olur.

Şöyle bir benzetme yapabiliriz, aşı bir komutan olsun içindekilerde düşman askerler olsun, bu komutan vücudun gücü olan bağışıklık sistemi için asker eğitir, bunu da zayıf askerlerle bağışıklığa antrenman yaptırarak sağlar, böylece bağışıklık düşmanla nasıl savaşacağını yaşayarak öğrenmiş olur ve gerçek düşman için hazırdır.

(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});

Aşı tipleri

Canlı aşılar: Bu aşıların içindeki organizmalar canlıdır, fakat bu sizi korkutmasın. Organizmalar tamamen etkisiz hale getirilmiştir ve vücutta hastalık yapamaz.

Ölü aşılar: Bu aşıların içinde ölü organizmalar bulunur. Vücutta antikor üretmeyi sağlayacak olan özelikleri korunur.

Subunit aşılar: Bu aşıların içinde ölü organizmanın parçaları bulunur. Parçalar, vücudu uyararak antikor üretilmesini sağlayacak olan parçalardır.

Toksoid aşıları: Bu aşı tipinde organizma kullanılmaz, bazı başka organizmaların ürettiği zehirlerler kullanılır, bu zehirler kimyasal maddelerle işlenir, hastalık yapıcı maddelerden arındırılır ve aşıda kullanılır. Bu aşı tipine av ve avcı ilişkisiyle bakabiliriz, vücuda giren zararlı organizma bu zehirlere av olur, zehirler sadece bu organizmaları etkiler, vücuda zararı olmaz, bu aşı tipinin belirli etki süresi vardır, çünkü vücuda savaşmayı öğretmek yerine direkt o düşmanın askeri verilir. Tetanos aşısı buna örnek verilebilir, tetanos aşısı bu tip bir aşıdır ve belirli bir süre etkili olduğu için 10 yılda bir tekrar uygulanır.

Antijen dedik, antikor dedik bu kavramların kan gruplarını da etkilediğini biliyor muydunuz ? Bu konuyu da gelecek yazılarımda paylaşacağım. Yazımı okuduğunuz için teşekkürler yeni yazılarda görüşmek üzere.

Telif hakları ile ilgili durum veya yazının kaldırılmasını istiyorsanız info@winluhack.com’a  mail atınız.

(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});

By Salih Can

Selam sevgili okuyucular, ben salih can, biyoloji bölümü birinci sınıf öğrencisiyim, yazılarımda sizleri bazen bilgilendirmeye bazen motive etmeye çalışıyorum, beni okuduğunuz için teşekkür ederim. Yorumlarınızı, geri bildirimlerinizi dört gözle bekliyorum.

2 thoughts on “Aşı nedir? Ne işe yarar?”
  1. Çok faydalı ve açıklayıcı bir yazı olmuş 😊 teşekkür ediyor devamını sabırsızlıkla beliyoruz🤗

    1. devamında merak ettiğiniz ne varsa onunla alakalı bir yazı düşünüyorum yorumlarda bildirirseniz bende araştırır anlatırım

Bir Cevap Yazın